Da Nubuck là gì? Khác gì da lộn, và vì sao phải xịt phủ trước khi dùng

Da Nubuck là da bò thuộc crôm, mài mặt ngoài cho lên lớp lông tơ ngắn và mịn, sờ như nhung. Mài từ mặt ngoài — lớp biểu bì chắc nhất của tấm da — nên nubuck chắc hơn da lộn, hợp giày và túi. Dòng ở Kit là của nhà thuộc Rémy Carriat (Pháp, 1927), loại thô chưa phủ finish.

Đặc điểm nhận biết da Nubuck

Sờ vào thấy lông tơ ngắn, đều và mịn, mặt da ấm chứ không lạnh như da bóng. Dấu hiệu chắc nhất là chiều lông: vuốt xuôi rồi vuốt ngược cùng một chỗ sẽ ra hai sắc đậm nhạt. Lông ngắn và đều cũng là cách phân biệt với da lộn, thứ có lông dài và tơi hơn. Da không màng phủ nên ăn dấu móng tay, và bụi mắc vào chân lông.

Da Nubuck có thấm nước không?

Tìm câu này trên mạng bạn sẽ gặp năm câu trả lời khác nhau: ngấm ngay; hút nước dễ hơn da mặt trơn; chỉ sẫm tạm rồi hồi lại; không dễ ngấm; thậm chí chịu nước tốt hơn da lộn. Không ai bịa — phần lớn họ đang nói về nubuck trên món thành phẩm, mặt da đã được phủ một lớp bảo vệ ở xưởng, nên nước đọng thành hạt và lau kịp thì không để vệt.

Nubuck Kit bán là loại thô, chưa phủ finish, đúng thứ thợ cần để tự chọn cách hoàn thiện. Trên tấm thô thì câu trả lời dứt khoát: nước rơi lên là ngấm và để lại vệt sẫm. Vệt nhạt dần khi da khô hẳn, nhưng nước lan không đều thì rìa vệt vẫn còn nhìn thấy. Đó là bản chất của mặt mài không màng phủ, không phải tấm da lỗi.

Câu "chịu nước hơn da lộn" cũng có lý riêng: sợi mặt biểu bì ngắn và chắc nên lông giữ dáng khi ướt, còn mặt thịt tơi của da lộn ướt là bết xuống. Nhưng cả hai đều thấm. Mức chống nước của một món nubuck do khâu hoàn thiện quyết định, không nằm sẵn trong tấm da.

So sánh Nubuck, da lộn (suede) và Velvet

Ba cái tên hay bị dùng lẫn vì nhìn ảnh thì giống nhau. Giống thật: cả ba đều là da thật có mặt mài thành lông tơ, đều có chiều lông nên phải cắt cùng chiều, đều bám bẩn và thấm nước hơn da mặt trơn. Khác nhau ở chỗ lấy lông từ đâu.

• Nubuck mài từ mặt ngoài, tức lớp biểu bì chắc nhất của tấm da: lông ngắn, mịn, đều; da chắc và chịu lực.
• Da lộn (suede) mài từ mặt trong, phần thịt: lông dài và tơi hơn, da mềm nhưng yếu hơn, cọ nhiều dễ xù.
• Velvet cùng nhà thuộc Rémy Carriat, cũng là da bò mài nhung, nhưng mỏng hơn và rủ hơn nubuck — hợp túi dáng mềm, còn nubuck nhận việc chịu lực.

Cần mặt nhung mà món phải gánh lực thì chọn nubuck; cần tấm rủ theo tay thì Velvet. Thích da cùng xưởng mà khỏi chăm mặt nhung thì xem da Taurillon Clemence, vân hạt nổi, dễ sống hơn nhiều.

Vì sao thợ da chuộng da Nubuck

• Bề mặt khó thay thế: lông tơ mịn cho vẻ ấm và trầm mà da bóng không có — thành phẩm nhìn là biết chất da gì.
• Chắc hơn da lộn: mài từ lớp biểu bì nên giữ được sức của mặt ngoài, gánh được món chịu lực như giày.
• Bạn giữ quyền hoàn thiện: tấm còn thô nên tuỳ món mà phủ nhẹ để giữ vẻ mộc, hay phủ dày cho món hay ra đường.

Nhược điểm của da Nubuck

Nubuck kén tay, và phần lớn cái sai trên nó không sửa lại được:

• Keo tràn là bết lông vĩnh viễn — keo ngấm vào chân lông thì gỡ không lại. Dán gọn, hoặc che vạch trước khi quét.
• Miết nóng làm mặt lông bết bóng thành vệt láng khác hẳn phần còn lại, rình sẵn ở bước đánh cạnh và ép nếp.
• Bụi mắc vào chân lông, rõ nhất trên tấm màu sáng.
• Không lên patina vì thuộc crôm, màu đứng gần như suốt đời dùng. Muốn ngắm da sẫm dần thì xem da Pueblo.
• Phai màu nếu phơi nắng lâu: không có màng che nên nắng ăn thẳng vào thuốc nhuộm, món để cạnh cửa sổ vài tháng sẽ bạc hơn phần bị che.

Muốn mặt trơn, khỏi xịt phủ, khỏi canh chiều lông thì da Mozart là đường tắt.

Cắt Nubuck: chiều lông quyết định trước khi hạ dao

Đây là chỗ người mới trả giá đắt nhất. Vì mặt lông đổi sắc theo chiều vuốt, hai chi tiết ghép cạnh nhau mà lấy lệch chiều sẽ ra hai màu — nhìn như hai loại da khác nhau, và thường chỉ lộ ra khi đã may xong.

Thói quen nên có: xác định chiều lông ngay khi mở tấm, vẽ mũi tên chỉ chiều bằng phấn ở mặt trong, rồi đặt tất cả bản mẫu cùng một chiều mới hạ dao. Đừng quay ngược bản mẫu để tiết kiệm da — chỗ tiết kiệm không bù nổi một mặt túi lệch màu.

Nubuck có cần xịt phủ không, và xịt khi nào?

Cần, và với tấm thô thì đây là việc quan trọng nhất: xịt phủ chống thấm trước khi món đi vào sử dụng, đừng đợi da bẩn mới xịt. Bẩn đã ngấm vào chân lông thì lớp phủ chỉ khoá vết bẩn lại bên trong.

Một lưu ý về thứ tự: lớp phủ cũng cản keo. Nếu xịt cả tấm trước khi lắp ghép thì che các vạch sẽ ăn keo, hoặc để dành bước xịt cho sau khi dán và khâu xong. Lớp phủ mòn dần nên phải xịt lại; dấu hiệu là nước không còn đọng hạt mà ngấm ngay.

Da Nubuck bị bẩn hoặc bị ướt thì xử lý thế nào?

Bẩn khô: đợi khô hẳn rồi dùng bàn chải lông mềm chải nhẹ theo một chiều cho lông dựng lại và bụi rơi ra. Chà mạnh là xù lông, xù rồi không hồi. Vết dai hơn thì pha nước ấm với chút xà phòng dịu, thấm vào khăn microfiber cho hơi ẩm chứ đừng ướt sũng, lau theo một chiều rồi để khô tự nhiên. Dung dịch nào cũng thử trước ở một góc nhỏ, vì da không màng phủ ăn nước và ăn màu rất nhanh.

Đã ướt: thấm ngay bằng khăn khô, ấn xuống cho hút nước chứ không chà. Rồi hong nơi thoáng gió, tránh nắng và tránh máy sấy — nhiệt làm da co cứng, mà lông bết vì nhiệt thì không cứu. Khô hẳn mới chải lại cho lông dựng và xịt phủ lại.

Bảo quản tấm da chưa dùng

Phần này các bài về giày không nói tới, mà người mua theo tấm thì cần: tấm nubuck chưa cắt đừng gấp. Nếp gấp để lại vệt bết chạy dài, rơi vào giữa tấm là mất luôn vùng da đẹp nhất.

Hai cách an toàn: treo qua một thanh tròn nhẵn cho da rủ tự do, hoặc cuộn lỏng thành ống đường kính lớn với mặt lông hướng ra ngoài — cuộn ngược thì lông bị nén vào nhau và bết. Đừng đè vật nặng lên tấm. Cất nơi khô thoáng, tránh nắng, bọc vải mềm hay giấy thay vì túi nilon kín.

Nubuck có phải da thật không?

Là da thật: da bò nguyên miếng mài mặt ngoài, không phải da tổng hợp hay da ép vụn. Cái gây nghi ngờ chỉ là vẻ ngoài như nhung, trông giống vải hơn giống da.

Phép thử làm ngay tại chỗ: vuốt ngược chiều lông. Da mài thật đổi sắc rõ ở vùng vừa vuốt — sẫm hoặc bóng hơn — rồi vuốt xuôi là về như cũ. Vải giả nubuck thường đứng yên một sắc, hoặc đổi rất ít và đều một cách vô lý. Nhìn thêm mép cắt: da thật cho thớ sợi xốp, không có lớp vải nền bên dưới.

Vì sao gọi là nubuck

Tên đến từ "new buck": buckskin là da hươu mặt mịn, và khi người ta mài mặt ngoài da bò để có bề mặt tương tự từ nguồn dồi dào hơn, cái tên ra đời. Mốc thời gian thì nguồn ghi thế kỷ 19 ở châu Âu, nguồn ghi thập niên 1930 ở Mỹ, nên Kit chỉ nói chắc phần gốc chữ.

Da Nubuck làm gì đẹp?

Hợp nhất với món khoe được mảng da liền và không phải hứng mưa: giày (mặt lông giữ dáng, da đủ chắc để gánh lực), túi (tấm bò lớn cắt thân liền mảnh), áo khoác (nhẹ, rủ theo người), vỏ bọc và bìa sổ để bàn. Nubuck cũng là chất quen của đồ nội thất — bọc ghế, ốp đầu giường — vì mặt nhung làm dịu mảng lớn mà không bóng gắt. Món dầm mưa nắng hằng ngày thì nên tính lại.

Chọn & mua da Nubuck tại Kit Leather

Kit bán da Nubuck theo từng tấm, tính theo pia (30×30 cm) — mỗi tấm xem được diện tích, màu và giá của chính nó. Tấm là loại thô nên khâu hoàn thiện nằm trong tay bạn. Bấm Xem các tấm da Nubuck còn hàng → để chọn tấm, hoặc nhắn Zalo để Kit soi giúp cỡ tấm có đủ cho bản mẫu bạn đang cắt.